Hội thảo quốc gia "Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 - Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý'"

Ngày 9/1, tại Hà Nội đã diễn ra tại Hội thảo quốc gia 'Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 - Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý'.

Các đại biểu cùng nhau chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo.

Ngày 9/1, tại Hà Nội đã diễn ra Hội thảo quốc gia với chủ đề “Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 – Những vấn đề cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý”. Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam và Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức, thu hút sự quan tâm và tham dự của đông đảo chuyên gia pháp lý, chuyên gia xây dựng, đại diện cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025 đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng, tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển mới của lĩnh vực này.

Luật sửa đổi hướng tới mục tiêu tinh gọn thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý dự án, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia, đồng thời hoàn thiện các quy định về quản lý chi phí và hợp đồng xây dựng. Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia, những đổi mới này cũng đặt ra không ít thách thức pháp lý trong thực tiễn áp dụng, đặc biệt liên quan đến soạn thảo, thực hiện hợp đồng và kiểm soát rủi ro.

Thực tế cho thấy, các tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng đang có xu hướng gia tăng cả về số lượng lẫn mức độ phức tạp, thường xoay quanh các vấn đề về tiến độ, chi phí, điều chỉnh thiết kế, bồi thường thiệt hại và phân định trách nhiệm giữa các bên. Trong bối cảnh đó, năng lực quản trị hợp đồng ngày càng trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công và hiệu quả của dự án.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, nhấn mạnh xây dựng là ngành kinh tế quan trọng, có quy mô lớn và huy động nguồn lực xã hội rất đáng kể. Đây cũng là lĩnh vực có quan hệ pháp lý đa dạng, phức tạp, chịu sự điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau như dân sự, thương mại, hành chính và đất đai.

Theo PGS.TS Tô Văn Hòa, thời gian qua, Quốc hội và các cơ quan có thẩm quyền đã ban hành nhiều văn bản pháp luật mới nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư xây dựng. Tuy vậy, do đặc thù liên ngành, quá trình áp dụng pháp luật trên thực tế vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan xây dựng pháp luật, các cơ sở đào tạo, giới hành nghề và cộng đồng doanh nghiệp. Hội thảo chính là diễn đàn để nhận diện các khó khăn này và cùng nhau đề xuất giải pháp phù hợp.

PGS.TS Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo.

Ở góc độ giải quyết tranh chấp, GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, cho biết Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 là một trong số 51 đạo luật được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, với nhiều quy định mang tính đột phá, nhằm tháo gỡ những vướng mắc cốt lõi trong lĩnh vực xây dựng. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng rủi ro pháp lý không chỉ xuất phát từ quy định pháp luật mà còn đến từ các thỏa thuận hợp đồng thiếu chặt chẽ và quá trình thực hiện hợp đồng chưa hiệu quả.

Theo GS.TS Lê Hồng Hạnh, tranh chấp xây dựng thường gắn liền với các yếu tố kỹ thuật phức tạp, sự thay đổi về thiết kế, tiến độ, chi phí và sự tham gia của nhiều chủ thể. Những rủi ro này hoàn toàn có thể được hạn chế nếu hợp đồng được xây dựng với nội dung rõ ràng, có tính dự liệu và phân bổ rủi ro hợp lý.

Thống kê của VIAC cho thấy, các tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng hiện chiếm khoảng 20% tổng số vụ việc mà Trung tâm thụ lý, đứng thứ hai trong các lĩnh vực tranh chấp. Con số này phản ánh rõ tính rủi ro cao của ngành xây dựng, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp có giá trị lớn và tính chất kỹ thuật phức tạp.

VIAC khẳng định luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư, chủ đầu tư và nhà thầu thông qua việc cung cấp cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng, hiệu quả, nhanh chóng, phù hợp với Luật Trọng tài thương mại năm 2010 và thông lệ quốc tế, bao gồm cả các hình thức giải quyết tranh chấp trực tuyến.

GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).

Trong phần nội dung chuyên sâu, ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), Trọng tài viên VIAC, đã trình bày tham luận dẫn đề, phân tích những điểm mới trọng tâm của Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025. Theo đó, các cải cách lớn tập trung vào ba nhóm nội dung chính: đổi mới phương thức quản lý đầu tư xây dựng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; và làm rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước với các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Hai phiên thảo luận tiếp theo đã đi sâu trao đổi về các vấn đề quản lý chi phí, điều chỉnh hợp đồng, phân bổ rủi ro, cơ chế bồi thường thiệt hại định trước cũng như phương thức giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng. Các ý kiến đều thống nhất rằng, trong bối cảnh pháp luật mới, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản trị hợp đồng và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hướng tới phát triển bền vững.

Thông qua hội thảo, VIAC và Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành, hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và giới hành nghề trong việc hiểu đúng và vận dụng hiệu quả Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025, góp phần xây dựng môi trường đầu tư xây dựng minh bạch, an toàn và hiệu quả hơn.

Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng).