TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHỐI HỢP TỔ CHỨC THÀNH CÔNG HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA VỀ CÔNG TÁC THANH TRA TRONG KỶ NGUYÊN MỚI

Ngày 18 và 19 tháng 6 năm 2026, tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, Trường Đại học Luật Hà Nội đã phối hợp cùng Trường Cán bộ thanh tra tổ chức Hội thảo khoa học Quốc gia với chủ đề “Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện được tổ chức linh hoạt dưới hình thức trực tiếp tại Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng Nha Trang kết hợp trực tuyến qua nền tảng Microsoft Teams.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh cả nước đang quyết tâm thực hiện các định hướng của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Đây cũng là diễn đàn nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 01/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Chủ trì Hội thảo có ThS. Nguyễn Văn Lương - Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra và PGS.TS Nguyễn Văn Quang - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội. Hội thảo vinh dự đón tiếp các đại diện lãnh đạo từ Thanh tra Chính phủ, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học, cùng lãnh đạo và công chức của 25 cơ quan thanh tra tỉnh, thành phố.

Ths Nguyễn Văn Lương, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra phát biểu tại hội thảo

Trong tham luận dẫn đề của hội thảo, ThS. Nguyễn Văn Lương, Hiệu trưởng Trường Cán bộ thanh tra cho rằng, những thay đổi của mô hình quản trị quốc gia đang đặt ra các yêu cầu hoàn toàn mới đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước. Nếu trước đây trọng tâm là thực hiện đúng quy định và bảo đảm trật tự quản lý hành chính, thì hiện nay mục tiêu lớn hơn là tạo lập môi trường phát triển thuận lợi, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sự thay đổi đó kéo theo hàng loạt yêu cầu mới: tăng tính công khai, minh bạch; nâng cao trách nhiệm giải trình; quản trị dựa trên dữ liệu; thúc đẩy sự tham gia của người dân và tăng cường kiểm soát quyền lực gắn với phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nhìn dưới góc độ này, hoạt động thanh tra không thể tiếp tục vận hành chủ yếu theo tư duy “hậu kiểm”, phát hiện sai phạm sau khi sự việc đã xảy ra. Nhiều chuyên gia tại hội thảo cùng chung nhận định rằng, nếu chỉ tập trung xử lý vi phạm, thanh tra sẽ luôn ở thế đi sau thực tiễn.

PGS.TS Nguyễn Văn Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội phát biểu tại Hội thảo

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Quang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, khi phân tích xu hướng quản trị công hiện đại cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ mô hình quản lý sang mô hình quản trị, trong đó dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm giải trình trở thành những yếu tố cốt lõi.

Điều đó đồng nghĩa vai trò của thanh tra phải được mở rộng. Không chỉ kiểm tra tính tuân thủ pháp luật, thanh tra còn phải tham gia nhận diện rủi ro, cảnh báo nguy cơ và góp phần hoàn thiện chính sách trước khi sai phạm xảy ra.

Các đại biểu tại Hội thảo

Với quy mô chuyên môn sâu rộng, Kỷ yếu của Hội thảo dày hơn 800 trang, được biên soạn thành hai cuốn chuyên khảo:

• Cuốn I đi sâu vào "Lý luận, thể chế và định hướng chiến lược".

• Cuốn II tập trung đánh giá "Thực tiễn thực hiện pháp luật và giải pháp".

Tại các phiên làm việc, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận xoay quanh 5 định hướng mang tính chiến lược của ngành:

• Đổi mới tư duy và phương thức hoạt động từ “xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa và đánh giá, cảnh báo rủi ro” từ sớm, từ xa nhằm kiến tạo phát triển.

• Làm rõ vai trò của cơ quan thanh tra trong việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 3 cấp.

• Đổi mới mô hình tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở nhằm tránh tích tụ thành các vụ việc đông người, phức tạp kéo dài.

• Lấy chuyển đổi số làm động lực quan trọng để đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi nhiệm vụ.

• Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp, có “tâm sáng, trí vững, nghiệp tinh, hành đúng”.

Bên cạnh các vấn đề vĩ mô, Hội thảo cũng dành nhiều thời gian phân tích các vấn đề thực tiễn, điển hình như:

• Đánh giá thực trạng công tác thanh tra sau sắp xếp tổ chức bộ máy tại các địa phương (TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Lâm Đồng, Lào Cai, Phú Thọ, Ninh Bình, An Giang...).

• Nghiên cứu các phương thức hoạt động mới như thanh tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử, đặc biệt trong lĩnh vực Tài chính (Thuế và Hải quan).

• Thực trạng giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo tồn đọng, phức tạp, kéo dài.

Toàn cảnh Hội thảo

Hội thảo không chỉ là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý và cán bộ thực tiễn trao đổi kinh nghiệm, mà còn là cơ sở để chắt lọc những đề xuất có giá trị. Những kết quả nghiên cứu tại Hội thảo sẽ cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Thanh tra Chính phủ, góp phần tham mưu cho Đảng và Nhà nước trong hoạch định chính sách phát triển ngành Thanh tra thời gian tới.